Huidkanker

Wat is huidkanker?

In onze cultuur is het ingebed dat je na een dagje strand of vakantie bruin terug moet komen. Zonder ‘lekker kleurtje’ lijkt je vakantie minder geslaagd. Blootstelling van de huid aan UV-straling en dan met name onverstandig zongedrag is echter de voornaamste oorzaak van het ontstaan van huidkanker.

Wist je dat verbranding in de jeugd de kans op het krijgen van huidkanker verdubbelt? Maar wat is huidkanker eigenlijk?

Huidkanker is de meest voorkomende vorm van kanker in Nederland. Jaarlijks krijgen meer dan 51.000 mensen in Nederland te horen dat ze huidkanker hebben en overlijden ruim 900 mensen aan de gevolgen ervan.

Er zijn verschillende vormen van huidkanker. De drie meest voorkomende vormen van huidkanker zijn:

Basaalcelcarcinoom (BCC):

Basaalcelcarcinoom is de meest voorkomende vorm van huidkanker (70% van alle huidkankers). Steeds meer mensen op middelbare leeftijd krijgen te maken met een basaalcelcarcinoom, hoewel steeds vaker bij jongvolwassenen.

Het ontstaat uit cellen van de opperhuid (keratinocyten) die zich onvolledig ontwikkelen. Deze vorm van huidkanker is de minst kwaadaardige vorm van huidkanker en de kans op uitzaaiing is klein. Basaalcelcarcinomen ontstaan vaak op blootgestelde huiddelen zoals het hoofd-halsgebied. Ook kan het op de romp voorkomen, het kan dan sterk lijken op psoriasis of eczeem.
Een basaalcelcarcinoom herken je aan een glanzend, meestal huidkleurig tot lichtroze bultje. Kenmerkend zijn de parelwitte randen van het bultje en verwijde bloedvaatjes die er omheen liggen.

De groeiwijze van een basaalcelcarcinoom is langzaam. Echter is het wel belangrijk om het te behandelen voordat het dieper in de huid gaat groeien.

Plaveiselcelcarcinoom (SCC):

Plaveiselcelcarcinoom is een kwaadaardige tumor van de huid of slijmvliezen (20% van alle huidkankers). Een plaveiselcelcarcinoom kan wel uitzaaien. Plaveiselcelcarcinomen ontstaan vaak op plekken in de huid die veel aan zonlicht zijn blootgesteld. Ruim 80% komt voor in het hoofd-hals gebied. Denk aan de oren, lippen en het gezicht. Maar ook handruggen en de benen zijn voorkeurlocaties.

Je kan een plaveiselcelcarcinoom herkennen aan een huidkleurige tot lichtrood knobbeltje met een ruw oppervlak, die langzaam uitgroeit tot een grote tumor. Als het knobbeltje groter wordt kan het pijnlijk zijn wanneer je er op drukt.

1 op de 15 Nederlanders ontwikkelt een plaveiselcelcarcinoom voor hen 85ste levensjaar. Een plaveiselcelcarcinoom komt vaker bij mensen voor met een lichter huidtype, ouderen en mannen.

Melanoom:

Een melanoom is de meest agressieve vorm van huidkanker, waarvan jaarlijks circa 5500 nieuwe gevallen voorkomen en waaraan jaarlijks ruim 800 patiënten overlijden. De incidentie van melanomen in Nederland behoort tot de hoogste in Europa. Waarom behoort Nederland tot de koplopers? Langere zonvakanties? Onverstandig zongedrag? Nederland is een welvarend land wat inhoudt dat mensen makkelijk(er)de zon op kunnen zoeken. Daarnaast heeft Nederland op dit moment geen helder beleid over UV-stralingsbescherming ten aanzien van andere landen.

Hoe ontstaat eigenlijk een melanoom? Een melanoom kan zomaar ontstaan of vanuit een moedervlek. Een melanoom ontstaat in de pigmentcellen (melanocyten) van de huid. Pigmentcellen kunnen zich op een bepaalde plaats in de huid of slijmvliezen veranderen en overgaan in kankercellen. Bij mannen ontstaat een melanoom vaak op de romp en bij vrouwen vaak op de onderbenen.

Jouw moedervlek blijft maar jeuken… Je vraagt je af hoe dat komt. Ook zie je dat jouw moedervlek veranderd is. Veranderd van vorm, het is groter geworden en het bloed regelmatig. Als deze symptomen bij jou voorkomen, twijfel dan niet om contact op te nemen met je huisarts.

Hoe ontstaat het?

Elke kanker ontstaat doordat een cel zich ongeremd blijft delen. Als er veel van deze foute cellen zijn ontstaat er een gezwel of tumor. Deze tumor kan in de meeste gevallen operatief volledig worden weggesneden. Maar soms zijn de cellen zo agressief dat ze zich hebben uitgezaaid naar andere plekken op het lichaam. Dan moet er worden overgeschakeld op een andere behandelwijze.

De cellen die zich ongeremd hebben gedeeld doen dit niet zomaar. Van deze cellen is namelijk het DNA beschadigd. Dit kan komen door UV-straling. Het DNA is aangetast en zelfs misschien wel kapot gegaan wat kan leiden tot huidkanker.

De belangrijkste oorzaak van huidkanker is zonlicht. Teveel blootstelling van de huid aan UV-straling kan leiden tot ernstige huidbeschadigingen. Zonverbanding, zonnebankgebruik, teveel blootstelling aan UV-straling en het hebben van een lichte huidtype zij grote risicofactoren voor het krijgen van huidkanker.

Maar ook andere dingen kunnen de kans op huidkanker vergroten zoals erfelijke factoren of medische behandelingen. Denk aan een orgaantransplantatie of een huid die bestraald is geweest.

Hoe verloopt huidkanker?

Huidkanker is goed te genezen, als je er vroegtijdig bij bent en er geen uitzaaiingen zijn gevonden. Mensen die te maken hebben gekregen met huidkanker blijven enkele jaren tot levenslang onder controle. Dit om te voorkomen dat de huidkanker terugkomt of dat de huidkanker zich op een andere locatie gaat ontwikkelen. Hoe vaak je terug moet komen voor controle is afhankelijk van de vorm van huidkanker.

Hoe wordt huidkanker behandeld?

Hoe de behandeling verloopt is afhankelijk van de vorm en grootte van de huidtumor. De leeftijd en de patiënt zijn of haar conditie kan een belangrijke rol spelen hoe de behandeling verloopt.

Veelgebruikte behandelmethoden zijn:

  1. Operatief verwijderen (excisie). Dit is de meest gebruikelijke behandeling. Een chirurg verwijderd de gehele huidtumor. Hierbij snijdt hij een randje gezonde huid om de tumor mee, om er zeker van te zijn dat de hele tumor is verwijderd.
  2. Bevriezen (cryotherapie): wanneer een operatie niet meer mogelijk is, kan je kiezen voor cryotherapie. Met vloeibaar stikstof worden dan de huidkankercellen kapot gemaakt.
  3. Bestraling (radiotherapie): bestraling is een plaatselijke behandeling die kankercellen vernietigt door middel van straling. Er zijn meerdere bestralingsbehandelingen nodig voor dat de tumor is verdwenen. Hierbij is geen zekerheid dat de tumor volledig is verwijderd.
  4. Lichttherapie (fotodynamischetherapie): eerst wordt de huidtumor ingesmeerd met een crème of gel die tumor gevoeliger maakt voor licht. Een paar uur nadat de huidtumor is ingesmeerd, wordt de huidtumor beschenen met een speciale lichtbron die er vervolgens voor zorgt dat de kankercellen dood gaan.
  5. Lokale chemotherapie: Chemotherapie wordt door middel van een crème toegepast. De crème bevat een celdeling remmende en celdodende stof die ervoor zorgt dat de kankercellen sterven. Je brengt de crème ongeveer drie weken lang op de huid aan.
  6. Wegbranden: Oppervlakkige groeiende plaveiselcelcarcinomen en basaalcelcarcinomen kunnen dermatologen wegkrabben (curettage) en vervolgens dichtschroeien (coagulatie).
    Wegbranden gebeurt alleen bij kleine en laag risico huidtumoren.
  7. Immunotherapie: een behandeling met medicijnen die een afweerreactie tegen kankercellen stimuleren om deze cellen gericht aan te pakken. Je gebruikt de crème een aantal weken.
  8. Als de huidtumor is uitgezaaid naar lymfeklieren of andere organen via de bloedbaan, zijn de mogelijke behandelmethoden: chirurgisch verwijderen, bestralen of chemotherapie.

Wat kun je zelf doen?

Om de kans op huidkanker te verkleinen dien je zorgvuldig om te gaan met UV-straling en zonne-apparatuur. Dat betekent dat je in de zomer de felle zon moet vermijden tussen 11:00 en 15:00 uur en jezelf met een hoge beschermingsfactor moet beschermen. Draag daarnaast een zonnehoed of een zonnebril. Een bruin kleurtje is gewild en staat mooi, maar denk je nog steeds hetzelfde als je weet dat het ten koste gaat van je gezondheid?

Niet alleen in de zomer moet je alert zijn op huidkanker. Gedurende het hele jaar door is het belangrijk om je huid te beschermen met een beschermingsfactor.

Check tot slot je huid regelmatig. Wees alert op het ontstaan van plekjes en het veranderingen van plekjes. Je moet weten wat de risico’s zijn van de zon.

De ABCDE regel: Hoe herken je huidkanker?

Met de ABCDE regel heb je een handvat om onrustige moedervlekken te herkennen en onderscheiden van rustige moedervlekken Met de ABCDE regels kun je afwijkende plekjes op je huid checken:

  1. Asymmetry,  de moedervlek is niet rond maar Asymetrisch
  2. Border, de rand van de moedervlek is grillig
  3. Colour, de moedervlek bestaat uit meerdere kleurtinten
  4. Diameter,  de diameter van de moedervlek is groter dan een halve centimeter
  5. Evolving, de moedervlek verandert van vorm en/of kleur, jeukt of bloedt

Indien je het vermoeden hebt dat er ergens op jouw huid een afwijkend plekje zit, twijfel dan niet om je huisarts te raadplegen.

Handige links

Stichting Melanoom: www.stichtingmelanoom.nl 
Dit is een patiëntvereniging voor mensen die te maken hebben met melanoom.

Huidheld met huidkanker

Lees in deze rubriek huidhelden de ervaringen van mensen die leven met een ‘huid die anders is’. Een portret van een inspirerend mens. Onze Huidheld Monique:

“Voor de rest van je leven kankerpatiënt”