Huidkanker

Wat is huidkanker?

Huidkanker is de meest voorkomende vorm van kanker in Nederland. Er zijn verschillende vormen van huidkanker. Bijna alle vormen ontstaan door een fout in één van de cellen in de bovenste huidlaag (de opperhuid). De opperhuid bestaat uit verschillende soorten cellen. De vorm huidkanker wordt vernoemd naar het soort cel waarin een fout is ontstaan en hierdoor is uitgegroeid tot een tumor.

Ongeveer 90% van de huidtumoren zijn basaalcelcarcinomen en plaveiselcelcarcinomen. Ongeveer 10% van de huidtumoren zijn melanomen. Andere vormen van huidkanker komen zelden voor.

Basaalcelcarcinoom:

Dit is de meest voorkomende vorm van huidkanker. Basaalcelcarcinomen ontstaan vaak op plekken in de huid die veel aan zonlicht zijn blootgesteld, zoals het gezicht of de oren. Een basaalcelcarcinoom ziet eruit als een glad, glanzend, langzaamgroeiend bultje. Op den duur kan dit bultje opengaan en ontstaat er een zweertje in het midden dat niet wil genezen. Soms kan dit pijn doen of jeuken. Een basaalcelcarcinoom kan ook op de borst of rug voorkomen. Het lijkt dan vaak op een eczeemplek die niet jeukt. Een basaalcelcarcinoom zaait bijna nooit uit naar andere plaatsen. Hoewel het ook op jongere leeftijd kan voor komen, zijn de meeste mensen met een basaalcelcarcinoom ouder dan 40 jaar.

Plaveiselcelcarcinoom:

Plaveiselcelcarcinomen ontstaan vaak op plekken in de huid die veel aan zonlicht zijn blootgesteld, zoals de hoofdhuid, oren, gezicht, lippen, onderkant van de armen, bovenkant van de handen en op de benen. Deze vorm van huidkanker kan wel uitzaaien. Voordat er daadwerkelijk een plaveiselcelcarcinoom ontstaat, is er vaak eerst een ruw, rood vlekje op de huid te zien. Zo’n plekje kan in de loop der tijd veranderen in een plaveiselcelcarcinoom. Het plekje wordt dan een kleine bult die ruw aanvoelt. Deze bult wordt langzaam groter en kan pijn doen. De meeste mensen met een plaveiselcelcarcinoom zijn ouder dan 60 jaar.

Melanoom:

Een aantal pigmentcellen bij elkaar vormen een moedervlek. Als een groepje pigmentcellen (moedervlek) verandert in kankercellen, ontstaat een melanoom. Een nieuwe, groeiende moedervlek of een bestaande moedervlek die van kleur, vorm, dikte of grootte verandert, kan een melanoom zijn. Als een melanoom net ontstaat, kan het jeuken. Later kan een melanoom pijn doen of gaan bloeden. Melanomen kunnen uitzaaien naar de lymfeklieren of andere organen. Bij vrouwen ontstaat een melanoom vaak op de romp of benen. Bij mannen ontstaat een melanoom vaak op de romp, de hals en het hoofd. Melanomen kunnen op elke leeftijd ontstaan.

Hoe ontstaat het?

Huidkanker wordt meestal veroorzaakt door teveel blootstelling aan UV-straling. UV-straling zit in zonlicht, maar wordt ook uitgestraald in een solarium of zonnestudio. UV-straling veroorzaakt foutjes in het DNA van de huidcellen. Meestal worden deze foutjes gerepareerd of gaat de cel dood. Soms gebeurt dit echter niet en ontstaat een kankercel. Deze kankercel kan zich ongeremd vermenigvuldigen in heel veel cellen met allemaal dezelfde fout. Samen vormen deze cellen een tumor.

De hoeveelheid straling waar iemand in het leven aan is blootgesteld, wordt als het ware opgeteld. Mensen met een lichte huid zijn extra gevoelig voor UV-straling.

Daarnaast kunnen sommige andere huidaandoeningen in huidkanker veranderen. Maar ook sommige medische behandelingen kunnen het risico op huidkanker verhogen, zoals medicatie die wordt gegeven na orgaantransplantatie, of huid die bestraald is om andere huidaandoeningen of andere vormen van kanker te bestrijden.

Hoe verloopt huidkanker?

Huidkanker is redelijk goed te genezen, mits er geen uitzaaiingen gevonden zijn (bij een plaveicelcelcarcinoom of een melanoom). Er blijft echter een kans dat de huidkanker terugkomt of dat er op een andere plek een nieuwe tumor ontstaat. Hierdoor blijven mensen met huidkanker enkele jaren tot levenslang onder controle om eventuele terugkeer of nieuwe huidkanker bijtijds te ontdekken en snel te kunnen behandelen.

Hoe wordt huidkanker behandeld?

Huidkanker die nog niet is uitgezaaid is goed te behandelen. Hoe de behandeling verloopt is afhankelijk van de vorm en grootte van de huidtumor en de leeftijd en conditie van iemand met huidkanker. Veelgebruikte behandelmethoden zijn:

  • Operatief verwijderen: een chirurg verwijdert de gehele huidtumor en een randje gezonde huid om de tumor heen. Soms zitten er namelijk nog huidkankercellen verstopt in de huid rondom de zichtbare huidtumor. Vervolgens wordt in het laboratorium onderzocht of in het randje gezonde huid daadwerkelijk geen huidkankercellen meer aanwezig zijn. De meeste huidtumoren worden operatief verwijderd.
  • Bevriezen: met vloeibaar stikstof worden de huidkankercellen kapot gemaakt. Dit kan alleen als de huidtumor oppervlakkig in de huid ligt.
  • Bestraling (radiotherapie): soms is de tumor zo groot en/of zo diep in de huid geworteld, dat het niet meer mogelijk is om de huidtumor operatief weg te halen. Een veelgebruikt alternatief is bestraling. Er zijn meerdere bestralingsbehandelingen nodig voor de tumor is verdwenen.
  • Fotodynamische therapie: eerst wordt de huidtumor ingesmeerd met een zalf die de kankercellen zeer gevoelig maakt voor licht. Een paar uur nadat de huidtumor is ingesmeerd, wordt de huidtumor beschenen met een speciale lichtbron die er vervolgens voor zorgt dat de kankercellen dood gaan.
  • Focale chemotherapie: bij sommige vormen van huidkanker past men soms chemotherapie toe door middel van een crème. De crème bevat een celdelingremmende en celdodende stof die ervoor zorgt dat de kankercellen sterven. Je brengt de crème ongeveer drie weken lang op de huid aan. Omdat de stof alleen op de huid wordt aangebracht, veroorzaakt het niet de bijwerkingen van systemische chemotherapie (door het hele lichaam).

Als de huidtumor is uitgezaaid naar lymfeklieren of andere organen, zijn de mogelijke behandelmethoden: chirurgisch verwijderen, bestralen of systemische chemotherapie.

Wat kun je zelf doen?

  • Bespreek met je arts alle behandelmogelijkheden.
  • Controleer je huid regelmatig op terugkeer van huidkanker of nieuwe huidkankerplekjes.
  • Stel je huid zo min mogelijk bloot aan UV-straling. Smeer je huid goed in met een hoge beschermingsfactor. Draag bedekkende kleding en een pet/hoed als je in de volle zon loopt.
  • Je kunt psychologische hulp inschakelen om te leren leven met huidkanker.

Handige links

Stichting Melanoom: www.stichtingmelanoom.nl

Huidheld met huidkanker

Lees in deze rubriek huidhelden de ervaringen van mensen die leven met een ‘huid die anders is’. Een portret van een inspirerend mens.
Onze Huidheld Monique